فرض کنید وب سایت اصلی شما روی example.com قرار دارد، اما قصد دارید یک وبلاگ، مستندات، پنل کاربران یا نسخه آزمایشی سایت را بدون خرید دامنه جدید راه اندازی کنید. در چنین شرایطی، ساب دامین (Subdomain) یکی از بهترین راهکارهاست.
برای مثال:
- blog.example.com
- docs.example.com
- shop.example.com
- panel.example.com
هرکدام از این آدرسها میتوانند یک وبسایت یا سرویس مستقل باشند، در حالی که همچنان به دامنه اصلی شما وابسته هستند.
اگرچه ساخت ساب دامین در سی پنل تنها چند دقیقه زمان میبرد، اما بسیاری از آموزشهای فارسی هنوز بر اساس نسخههای قدیمی این کنترلپنل نوشته شدهاند. از نسخههای جدید cPanel، فرآیند ایجاد Subdomain تغییر کرده و دیگر از بخش Subdomains انجام نمیشود، بلکه در بخش Domains مدیریت میشود. همین تغییر باعث شده بسیاری از کاربران هنگام دنبال کردن آموزشهای قدیمی با گزینههایی مواجه شوند که دیگر وجود ندارند.
ساب دامین چیست ؟
ساب دامین یا زیر دامنه، بخشی از دامنه اصلی شماست که میتواند محتوای مستقل، فایلهای جداگانه و حتی یک سیستم مدیریت محتوای کاملاً مجزا داشته باشد.
به عنوان مثال اگر دامنه اصلی شما: ertebanet.com
باشد، میتوانید زیر دامنههایی مانند موارد زیر ایجاد کنید: blog.artbanet.com یا mail.artbanet.com
از دید مرورگر و DNS، هر Subdomain یک میزبان (Host) مستقل محسوب میشود و میتواند تنظیمات امنیتی، گواهی SSL و محتوای متفاوتی داشته باشد.
تفاوت ساب دامین و ساب فولدر
یکی از سوالاتی که تقریباً همیشه مطرح میشود این است که Subdomain با Subfolder چه تفاوتی دارد؟
فرض کنید قصد راهاندازی وبلاگ دارید.
- در حالت اول آدرس سایت به شکل زیر خواهد بود: blog.example.com
- اما در حالت دوم: example.com/blog
از نظر فنی، هر دو روش قابل استفاده هستند، اما کاربرد آنها یکسان نیست.
اگر قرار است بخش جدید تقریباً مستقل از سایت اصلی مدیریت شود، مانند پنل کاربران، سامانه آموزشی، API یا محیط تست، معمولاً Subdomain انتخاب منطقیتری است.
در مقابل، اگر هدف توسعه محتوای همان وبسایت اصلی باشد، مانند مقالات وبلاگ، در بسیاری از پروژههای سئو استفاده از Subfolder ترجیح داده میشود؛ زیرا اعتبار دامنه بهصورت مستقیم روی همان ساختار URL متمرکز میشود. البته گوگل اعلام کرده است که میتواند ارتباط میان Subdomain و دامنه اصلی را درک کند، اما آنها را معمولاً بهعنوان بخشهای جداگانه مدیریت میکند. بنابراین انتخاب بین این دو باید بر اساس معماری پروژه انجام شود، نه صرفاً ملاحظات سئو.
آموزش ساخت ساب دامین در نسخه جدید cPanel
اگر از نسخههای جدید cPanel (۱۳۴، ۱۳۶ و بالاتر) استفاده میکنید، دیگر گزینه قدیمی Subdomains را مشاهده نخواهید کرد.
برای ایجاد یک زیر دامنه مراحل زیر را انجام دهید.
مرحله اول؛ ورود به cPanel
ابتدا وارد پنل هاست خود شوید.
مرحله دوم؛ ورود به بخش Domains
از صفحه اصلی cPanel وارد قسمت Domains شوید.
در نسخههای جدید، مدیریت دامنه اصلی، Addon Domain و Subdomain همگی از همین بخش انجام میشود.
مرحله سوم؛ انتخاب Create a New Domain
روی گزینه Create a New Domain کلیک کنید.
فرمی برای ایجاد دامنه یا زیر دامنه نمایش داده میشود.
مرحله چهارم؛ وارد کردن نام ساب دامین
در قسمت Domain کافی است آدرس زیر دامنه را وارد کنید.
مثلاً:
blog.example.com
یا
docs.example.com
سیستم بهصورت خودکار تشخیص میدهد که این آدرس یک Subdomain است و تنظیمات مربوط به آن را پیشنهاد میدهد.
مرحله پنجم؛ تنظیم Document Root
یکی از مهمترین قسمتها Document Root است.
این پوشه محل قرارگیری فایلهای ساب دامین خواهد بود.
برای اینکه Subdomain فایلهای مستقل داشته باشد، گزینه Share document root را غیرفعال کنید و یک پوشه اختصاصی (مانند blog یا docs) برای آن انتخاب کنید. این کار باعث میشود محتوای زیر دامنه از سایت اصلی جدا باشد و مدیریت آن سادهتر شود.
مرحله ششم؛ ایجاد Subdomain
در پایان روی Submit کلیک کنید.
اگر همه تنظیمات صحیح باشد، cPanel زیر دامنه را ایجاد میکند و پوشه مربوط به آن نیز ساخته میشود.
پس از ساخت Subdomain چه کارهایی باید انجام دهید؟
ایجاد ساب دامین پایان کار نیست. بسیاری از کاربران پس از کلیک روی دکمه Submit انتظار دارند زیر دامنه بلافاصله در مرورگر باز شود، اما در عمل چند مرحله دیگر نیز وجود دارد که باید طی شوند. اگر این موارد را نادیده بگیرید، ممکن است با خطاهایی مانند ۴۰۴، DNS_PROBE_FINISHED_NXDOMAIN یا هشدارهای SSL مواجه شوید.
چرا ساب دامین بلافاصله در دسترس نیست؟
پس از ایجاد Subdomain، cPanel رکوردهای لازم را ایجاد میکند، اما این تغییرات باید در سامانه DNS منتشر شوند.
مدتزمان انتشار DNS به عوامل مختلفی مانند تنظیمات TTL، کش سرویسدهنده اینترنت و زیرساخت ارائهدهنده DNS بستگی دارد. اگرچه در بسیاری از موارد تغییرات طی چند دقیقه اعمال میشوند، اما در برخی شرایط ممکن است انتشار کامل تا ۲۴ الی ۴۸ ساعت زمان ببرد. به همین دلیل، اگر بلافاصله پس از ساخت ساب دامین با خطای «دامنه پیدا نشد» روبهرو شدید، همیشه به معنای وجود مشکل در تنظیمات نیست.
فعال شدن SSL روی ساب دامین
یکی از مزیتهای نسخههای جدید cPanel این است که اگر هاست شما از AutoSSL پشتیبانی کند، پس از ایجاد ساب دامین، سیستم بهصورت خودکار درخواست صدور گواهی SSL را ثبت میکند.
اگر گواهی قبلاً برای آن زیر دامنه وجود نداشته باشد، ابتدا ممکن است یک گواهی موقت ایجاد شود و سپس پس از تأیید دامنه، AutoSSL گواهی معتبر را نصب کند. در نتیجه، ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد تا آدرس زیر دامنه با HTTPS بدون هشدار امنیتی در دسترس قرار گیرد.
اگر پس از گذشت مدت مناسب هنوز SSL فعال نشده است، این موارد را بررسی کنید:
- رکورد DNS ساب دامین به IP صحیح اشاره کند.
- دامنه از Name Serverهای صحیح استفاده کند.
- قابلیت AutoSSL توسط شرکت هاستینگ غیرفعال نشده باشد.
- ساب دامین در بخش SSL/TLS Status بدون خطا نمایش داده شود.
نصب وردپرس روی ساب دامین در سی پنل
یکی از رایجترین کاربردهای Subdomain، راهاندازی یک وبسایت وردپرسی مستقل است.
برای این کار کافی است پس از ایجاد ساب دامین، فایلهای وردپرس را داخل پوشه Document Root همان زیر دامنه قرار دهید یا از ابزارهایی مانند Softaculous یا WP Toolkit استفاده کنید. سپس مانند نصب معمولی وردپرس، مراحل ایجاد پایگاه داده، تنظیم فایل پیکربندی و تکمیل نصب را انجام دهید. از دید وردپرس، ساب دامین یک وبسایت مستقل محسوب میشود و تنظیمات، افزونهها و قالبهای آن کاملاً جدا از دامنه اصلی خواهند بود.
رایجترین خطاها هنگام ساخت ساب دامین در Cpanel
بخش زیادی از مشکلات کاربران به چند اشتباه ساده برمیگردد:
۱. باز نشدن Subdomain
معمولاً به دلیل منتشر نشدن DNS یا تنظیم نبودن رکوردهای مربوطه رخ میدهد.
۲. خطای SSL
در بیشتر موارد، AutoSSL هنوز گواهی را صادر نکرده یا DNS به IP صحیح اشاره نمیکند.
۳. نمایش سایت اصلی بهجای ساب دامین
این مشکل معمولاً به دلیل تنظیم نادرست Document Root یا فعال بودن گزینه Share document root ایجاد میشود.
۴. خطای ۴۰۴
اگر پوشه Document Root ایجاد شده اما فایل index.php یا index.html در آن قرار نداشته باشد، معمولاً با این خطا مواجه خواهید شد.
جمع بندی
ساخت ساب دامین در نسخههای جدید cPanel نسبت به گذشته سادهتر شده است، اما تغییر محل تنظیمات از Subdomains به Domains باعث شده بسیاری از آموزشهای قدیمی دیگر کاربرد نداشته باشند.
اگر هنگام ایجاد Subdomain، Document Root را بهدرستی انتخاب کنید، منتظر انتشار DNS بمانید و اجازه دهید AutoSSL گواهی امنیتی را صادر کند، معمولاً ظرف مدت کوتاهی زیر دامنه بدون مشکل در دسترس خواهد بود. از نظر کاربرد نیز، ساب دامین انتخابی مناسب برای راهاندازی وبلاگ مستقل، نسخه آزمایشی (Staging)، مستندات فنی، پنل کاربران، فروشگاههای مجزا و APIها است. مهمتر از همه اینکه قبل از ایجاد آن، باید معماری پروژه را مشخص کنید؛ زیرا انتخاب بین Subdomain و Subfolder بیشتر یک تصمیم فنی و ساختاری است تا یک ترفند سئو.
